Monety Antyczne

Pierwsze monety na świecie pojawiły się w VII w. p.n.e.  w Lidii (kraina historyczna w dzisiejszej Turcji) oraz Argolidzie, jednym z wielu greckich państw-miast na półwyspie Peloponez. . Ich pojawienie się na arenie dziejów to wynik długotrwałego procesu ewolucji w wymianie towarowej pomiędzy ludźmi. W obu przypadkach były to monety kruszcowe (odpowiednio bite w elektronie, stopie złota i srebra, oraz srebrze). Początkowo jedynymi przedstawieniami na ich powierzchni były wizerunki zwierząt, bito je jednostronnie, bardzo niedoskonałą techniką.

Kolejne wieki to dominacja systemu monetarnego w szeroko wówczas rozwiniętym świecie cywilizacji  greckiej basenu morza śródziemnego. Niemal każde z polis (miast-państw) biło własną monetę. Głównym metalem wykorzystywanym do ich produkcji zostało srebro, chociaż władcy mający dostęp do złota emitowali również monetę złotą (we wspomnianej już Lidii taką rolę pełniła moneta o nazwie stater). Moneta srebrna, przyjęta w Grecji właściwej nosiła nazwę drachmy, często z przedrostkiem oznaczającym wielokrotność (np.: 2 drachmy – didrachma, 4 drachmy – tetradrachma).  Z czasem, kiedy popularność wymiany towarowej przy pomocy monet znacznie wzrosła, konieczne stało się wprowadzenie pieniądza o mniejszych nominałach, wykonanego z metalu o niższej wartości,  stosowanego do drobnych transakcji. Taką rolę zaczął pełnić brąz, stop miedzi i cyny, o wiele łatwiej dostępny niż metale kruszcowe.

Ówczesna sztuka medalierska podlegała ewolucji, monety szybko zaczęły być ozdabiane obustronnie. Najczęstszymi wizerunkami na nich widniejącymi były postacie bogów oraz herosów,  z reguły związanych z danym miastem. Najbardziej chyba jednak znaną dzisiaj monetą grecką ze swojego wizerunku jest ateńska drachma, na której z jednej strony widnieje głowa bogini Ateny, z drugiej zaś sowa, symbol miasta. Sporą ciekawostką są monety z peryferii świata greckiego, miasta Olbia nad Morzem Czarnym. Były to lane kawałki brązu, które miały kształt delfinów.

Kolejną cywilizacją antyczną, która przyswoiła sobie wynalazek monety, byli Persowie. Z monetami zetknęli się w połowie VI w. p.n.e., podbijając Lidię, wspomnianą już kilkakrotnie krainę w Azji Mniejszej, przejmując jej dotychczasowy system monetarny z jedną zmianą – wizerunki władców Lidii zamieniali na przedstawienia swoich władców z dynastii Achemenidów.

Na III w. p.n.e. datuje się narodziny pieniądza w wówczas republikańskim Rzymie, państwie które miało stać się największą potęgą militarną i gospodarczą starożytności.. Bito go w dwóch metalach kruszcowych (srebrze i złocie) oraz brązie, przy czym podstawową jednostką był srebrny denar (w brązie jego odpowiednikiem był as, który miał wartość 1/16 denara). Pieniądz złoty pojawił się szerzej dopiero u schyłku republiki pod nazwą aureus, miał on wartość 25 denarów, czyli aż 400 asów. Jeszcze w III w. p.n.e. błyskawiczną karierę zaczęły robić sestercje, monety początkowo srebrne, później brązowe (po reformie z czasów Oktawiana Augusta), stając się najpopularniejszą monetą w rozliczeniach handlowych. Monety rzymskie były produkowane na całym terenie imperium, a mennictwo takie kwitło niemalże do jego schyłku (ostatnią mennica poza Italią znajdowała się w Aleksandrii i działała jeszcze w ostatniej dekadzie III w. n.e.). Jeśli chodzi o przedstawienia na monetach, to pierwszym człowiekiem który się na nich znalazł był Gajusz Juliusz Cezar. Rewersy monet z reguły zdobiły personifikacje cnót (Radość, Wolność i inne). Charakterystycznym zjawiskiem dla mennictwa rzymskiego jest tzw. „psucie pieniądza”, czyli ustawiczne zmniejszanie zawartości kruszcu w monecie. Proceder ten był stosowany  przez władców w celu podreperowania budżetu państwa, ale powodował też spadek zaufania społecznego do pieniądza i ucieczkę do innych form akumulacji kapitału (u schyłku cesarstwa wiele monet straciło nawet ponad 50% wartości)

Kolekcjonowanie monet antycznych to bardzo interesująca gałąź numizmatyki, wymagająca jednak dużej i stale pogłębianej wiedzy. Jest to idealne hobby dla miłośnika kultury antycznej.